Giresun konu başlığı

Müzik ve Kemençe

Üç telli kemençe, 9 zamanlı karşılama, 7 zamanlı horon ve TRT arşivinin en kalabalık türkü defterlerinden biri.

Giresun, müzikal zenginliği olan bir il. Valilik'in anlatımına göre şehir tarihte bir sayfiye yeri olarak öne çıkar; eğlence ağırlıklı bu yaşamda tiyatro ve musiki birlikte gelişir, saray musikisi ile halk musikisi yüzlerce yıl boyunca birbirini etkiler. Bu bölümde çalgı, usul ve türkü üçlüsüne bakıyoruz.

Eksen
Kültür
Bölüm
4
Bağlı ilçe
4

Ayrıntı

Konunun bölümleri

Her bölüm resmî kaynaktaki anlatıma dayanır; kaynakta olmayan bilgi eklenmedi.
1 / 4

Kemençe nasıl bir çalgı

Kemençe sözcüğü, Farsça "keman" ile Türkçe küçültme eki "-ge"nin birleşmesiyle oluşmuş ve 15. yüzyıl sonlarına doğru kullanılmaya başlanmış. Divan'da sivrisinek anlamına gelen "kimünçe" kelimesinin geçtiği aktarılıyor; çalgının tiz sesi bu adlandırmayla ilişkilendiriliyor. Doğu Karadeniz kemençesi üç tellidir; dar ve uzun gövdesi, yürek biçimindeki burguluğu ve kısa sapıyla narin bir çalgı. Gövdenin en iyisi karadut ağacından yapılır; ceviz, limon ve peleseni de kullanılır. Kapak ladin ya da servi olabilir ve kapağın kalınlığı sesin inceliğini belirler. Yay abanoz ya da gül ağacından, yay telleri at kuyruğundandır. Tel köprüsünün altına sıkıştırılan "can direği" denen ahşap çubuk çalgıya ses özelliğini kazandırır. Kemençe dörtlü paralelle çalınır; İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü bu yönüyle onu doğu tekniği içindeki çok sesli tek çalgı olarak tanımlıyor.

2 / 4

Usuller: 9 zamanlı karşılama, 7 zamanlı horon

Yörede en yaygın tür karşılamadır ve 9 zamanlıdır. Üçlünün yeri her zaman sonda olmaz: Miralay türküsünün üçlüsü sonda, Bağlamam Perde Perde'nin üçlüsü ise ikinci sıradadır. Horonlar 7 zamanlı sayılır ve genellikle üçlüleri sondadır; 5, 8, 9 ve 10 zamanlı istisnai horonlar da vardır. Fingil denen tür, pek çok kaynakta metelik ya da kolbastı olarak geçer ve 4 ile 2 zamanlı kalıplara oturur. Bu tür, askerlik nedeniyle başka memleketlere gidip gelen gençlerin gördükleri oyun ve müzikleri memleketlerine getirmesiyle yaygınlaşmış, diğer ikisine göre daha yeni bir türdür. 1800'lü yıllarda yaşamış Tuzcuoğlu Mehmet Ali'nin çaldığı horon müziği bugün Tuzcuoğlu horonu adıyla hatırlanıyor.

3 / 4

Türküler ve kemençeci geleneği

Valilik, Giresun ve çevresini türkü bakımından ülkenin en zengin bölgelerinden biri olarak tanımlıyor ve TRT arşivinde en çok türküsü bulunan illerden biri olduğunu belirtiyor. Sayfalarda kaynak kişileriyle birlikte verilen örnekler arasında Altın Yüzük, Bağlamam Perde Perde, Bir Fındığın İçini, Biz Hepimiz Üç Kardaş, Giresun'un Evleri, Tamzara'nın Yolları, Sokak Başı Meyhane ve Oy Miralay var. Oyun müzikleri arasında Çıkma Fındık Dalına, Oy Giresun Kayıkları, Lazutlar ve Merekte Sarı Saman anılıyor. Görele'de kemençe çalana "kemençeci" denir ve İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü kemençeciyi halk edebiyatındaki ozan tipine benzetir: mani ve türkü anlatıcısıdır, düğünden düğüne köyden köye gezdiği için aynı zamanda kültür ve haber taşıyıcısıdır.

4 / 4

Şehirde kurumsal müzik hayatı

Halk müziğinin yanında şehirde örgütlü bir müzik hayatı da var. İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'nün aktardığına göre Giresun Bilgi Yurdu'nun ve sonradan yerini alan Türk Ocağı'nın müzik şubeleri bulunuyordu ve bu dernekler salonlarında konserler veriyordu. Hilalspor Kulübü 1927 Ocak ayında musiki heyetini faaliyete geçirir ve akşamları şarkılı salon eğlenceleri düzenler. Tiyatro ile müzik uzun süre birlikte yürür: Belediye Şehir Tiyatrosu 1988'de kurulur, 1992'de kendi binası ve sahnesine kavuşur. Belediye Konservatuvarı ise 5 Aralık 1994'te açılır ve çalışmalar bu bünyede de sürdürülür. Kıyıdaki ilçelerde ise müzik büyük ölçüde kemençe etrafında örgütlenmiştir; horonların adları, onları ilk icra eden ustaların adlarıyla anılır.

Yerinde gör

Bunu nerede görebilirsin

Yalnız resmî kaynakta adı geçen yer, yapı ve etkinlikler listelenir.

Görele Kemençe Evi

Kemençenin anavatanı olarak bilinen Görele'de bir kültür mekânı. 5,8 metre boyunda dev bir kemençe, kemençe üstatlarının portreleri, kemençenin tarihi ve yapım aşamaları burada sergileniyor.

Yayla şenlikleri

Görele'de yöre halkının çıktığı yaylalarda haziran ve temmuz aylarında çeşitli şenlikler düzenleniyor. Kemençe ve davul-zurna eşliğindeki oyunlar en çok burada görülüyor.

Tüm konulara dön